Trước tiếng gọi “mẹ” đầu tiên, con đã có rất nhiều cách để trò chuyện: một ánh nhìn, một nụ cười, tiếng ê a hay tiếng khóc. Khi ba mẹ chú ý và đáp lại, những khoảnh khắc nhỏ ấy trở thành các cuộc trao đổi đầu tiên của con.
Lắng nghe những tín hiệu của bé
Theo CDC, ở khoảng 2 tháng tuổi, phần lớn trẻ đã có những biểu hiện như nhìn mặt người chăm sóc, mỉm cười khi được trò chuyện và phát ra âm thanh khác tiếng khóc. Đây là các mốc tham khảo để theo dõi sự phát triển, không phải một cuộc thi giữa các em bé.
Ba mẹ có thể quan sát con trong những lúc tỉnh táo và thoải mái. Con đang nhìn về đâu? Con có đáp lại khi nghe giọng ba mẹ không? Khi đổi hoạt động, nét mặt và âm thanh của con thay đổi như thế nào?
Đáp lại bằng những điều thật đơn giản
Không cần một buổi “dạy nói” riêng. Ba mẹ có thể trò chuyện trong lúc thay đồ, bế con hoặc cùng nhìn một cuốn sách:
- Khi con ê a, thử đáp lại bằng một câu ngắn rồi dừng để con có cơ hội tiếp tục.
- Khi con nhìn một đồ vật, gọi tên đồ vật ấy và nói điều đang diễn ra.
- Khi con mỉm cười, đáp lại bằng nụ cười và ánh mắt.
- Khi con khóc, kiểm tra nhu cầu như ăn, ngủ, thay tã hoặc được an ủi.
Trung tâm Phát triển Trẻ em của Đại học Harvard gọi những tương tác qua lại này là “serve and return”. Sự đáp lại phù hợp của người lớn hỗ trợ các kỹ năng giao tiếp và xã hội đang hình thành của trẻ.
Để cuộc trò chuyện theo nhịp của con
Nếu bé quay đi, khó chịu hoặc buồn ngủ, ba mẹ có thể dừng và cho con nghỉ. Không cần kéo dài tương tác chỉ để hoàn thành một hoạt động.
Cũng không cần đoán đúng ý nghĩa của mọi âm thanh ngay lập tức. Qua việc quan sát và chăm sóc hằng ngày, ba mẹ có thể hiểu con hơn từng chút một. Nếu lo về khả năng tương tác hoặc con mất một kỹ năng từng có, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa.
Những cuộc trò chuyện đầu đời đôi khi chỉ kéo dài vài giây. Một lời đáp, một khoảng chờ và sự chú ý của ba mẹ đã là cách đẹp đẽ để nói với con: “Ba mẹ đang nghe con đây”.
Nguồn tham khảo:
- CDC, các mốc phát triển ở 2 tháng tuổi: https://www.cdc.gov/act-early/milestones/2-months.html
- Center on the Developing Child, Harvard University, về tương tác qua lại “serve and return”: https://developingchild.harvard.edu/key-concept/serve-and-return/